Blog

SORTOWANIE WG DATY OCENY AUTORA
  • Na czym polega amnezja dziecięca?

    Data publikacji: 2014-08-23 powrót

    Zamknij oczy i spróbuj przywołać w pamięci swoje najwcześniejsze wspomnienia z dzieciństwa. Zza mgły wyłania się obraz ulubionej maskotki i urywki pierwszych samodzielnych kroków na placu zabaw. Reszta pozostaje jednak czarną plamą, jak gdyby ktoś zbyt późno uruchomił w kamerze tryb nagrywania. Po głowie plączą się drobne urywki poszczególnych zdarzeń, zbyt nieostre i niepewne, żeby skonstruować z nich spójną chronologicznie całość. W podobny sposób swoje początki na tym świecie scharakteryzują pozostali mieszkańcy naszej planety. Nie ma znaczenia wiek, płeć, rasa, poziom inteligencji, status społeczny ani inne czynniki tego typu – przypadłość ta dotyczy każdego przedstawiciela rodzaju ludzkiego.

    Za ten stan rzeczy odpowiedzialna jest tzw. amnezja dziecięca, jedna z niewyjaśnionych dotychczas zagadek dotyczących pamięci. (Jagodzińska, 2009). Zjawisko to zostało zaobserwowane po raz pierwszy przez Caroline Miles w 1893 roku i opisane w artykule A study of individual psychologyw American Journal of Psychology (Bauer, 2004). Do jego popularyzacji przyczynił się natomiast Zygmunt Freud, który w roku 1910 zaproponował jedną z najsłynniejszych, a za razem najbardziej kontrowersyjnych teorii, wyjaśniających genezę amnezji dziecięcej. Freud jest również autorem owego terminu, stosowanego powszechnie w późniejszych latach. (Freud, 1910)

    Obecnie wszyscy badacze są zgodni co do jednego – amnezja dziecięca istnieje, co potwierdzone zostało wieloma niezależnymi badaniami. Problematyczna jest jednak kwestia przyczyny występowania tego tajemniczego zjawiska, a także ustalenie górnej granicy występowania. W zależności od zastosowanej metody badawczej, długość trwania tego typu amnezji waha się od nieco ponad jednego roku, aż do trzech pierwszych lat życia. Zaobserwowano również występowanie różnic czasowych pomiędzy płciami. Usher i Neisser (1993) wykazali, iż granica ta nie jest stała i różnego rodzaju wahania występują także w zależności od charakteru danego wspomnienia. Niektóre wydarzenia łatwiej zapadają w pamięć, przykładowo – lepiej zapamiętujemy narodziny rodzeństwa lub odbytą w młodym wieku hospitalizację, niż śmierć członka rodziny czy przeprowadzkę do nowego domu.

    Istnieje kilka hipotez, próbujących wyjaśnić zjawisko amnezji dziecięcej. Jedna z nich, określana mianem psychoanalitycznej, opracowana została przez Freuda. Jego zdaniem, za ukrycie najwcześniejszych wspomnień odpowiada mechanizm represji, chroniący nas samych przed ich potencjalnymi negatywnymi skutkami. Traumatyczne wspomnienia „zakryte” zostają przez tzw. wspomnienia parawanowe.

    Hipoteza neurofizjologiczna tłumaczy amnezję dziecięcą niedojrzałością systemu nerwowego. Struktury mózgu odpowiadające za pamięć długoterminową (głównie hipokamp oraz ciało migdałowate) nie są w pełni rozwinięte, dlatego też nie jesteśmy w stanie prawidłowo rejestrować wspomnień z dzieciństwa.

    Trzecia hipoteza skupia się wokół zdolności poznawczych człowieka. Pamięć zależna jest od poziomu rozwoju poznawczego danej jednostki. Używany w dzieciństwie system kodowania jest trudny do odczytania w późniejszych latach naszego życia. Różnice w schematach poznawczych osoby dorosłej i dziecka są zbyt duże, aby odtworzenie zapisanych w pamięci wspomnień było możliwe w naturalny sposób.

     

    Literatura:

    Bauer, P. (2004). Oh where, oh where have those early memories gone? A developmental perspective on childhood amnesia. Psychological Science Agenda 18 (12).

    Freud, S. (1910). II. Three Contributions to the Sexual Theory. New York: The Journal of Nervous and Mental Disease Publishing Company.

    Jagodzińska, M. (2000). Amnezja dziecięca. Dlaczego nie pamiętamy wczesnego dzieciństwa?. Przegląd psychologiczny, tom 43, 3, str. 273-290

    Usher JA, Neisser U. (1993). Childhood amnesia and the beginnings of memory for four early life events.

    Journal of Experimental Psychology: General, 122(2), str.155-165.

     

    powrót
    Magdalena Leśniak

    Magdalena Leśniak