Blog

SORTOWANIE WG DATY OCENY AUTORA
  • Kim jest mnemonista?

    Data publikacji: 2015-02-09 powrót

    Termin mnemonista (gr. mneme – pamięć) odnosi się do osoby, będącej w stanie zapamiętać w krótkim czasie niezwykle duże ilości informacji, takie jak szereg liczb czy zbiór nieznanych wcześniej nazw przedmiotów. Dotyczy on zarówno osób, które w efektywny sposób wykorzystują różnego rodzaju mnemotechniki, jak i tych, których fenomenalna pamięć jest kwestią wrodzoną.

    Na przestrzeni ostatniego stulecia wiele badań psychologicznych skupiało się na badaniu mnemonistów. Dowiedziono, że większość z nich dla usprawnienia funkcjonowania swojej pamięci stosuje mnemotechniki, czyli sposoby ułatwiające zapamiętywanie, przechowywanie i efektywne przypominanie sobie informacji. Jedną z nich jest na przykład metoda rzymskiego pokoju, znana także jako metoda loci. Polega ona na umiejscowieniu w wyobrażonej przez siebie przestrzeni (na przykład własnej sypialni) poszczególnych pojęć, jakie chcielibyśmy zapamiętać. Istnieje szereg różnych mnemotechnik (m.in. łańcuchowa metoda skojarzeń, metoda haków pamięciowych), które szczegółowo opisujemy wraz z przykładami zastosowania w module LearnMax w dziale Wiedza.

    Według K. A. Ericssona i B. Chase’a efektywność własnej pamięci można zwiększyć za pomocą skutecznego treningu mózgu. Wrodzone zdolności nie mają w tym wypadku większego znaczenia, dzięki odpowiednim ćwiczeniom niezwykła efektywność zapamiętywania może zostać uzyskana przez każdego z nas. Niezwykle istotne jest w tym przypadku umiejętne kodowanie, struktura odzyskiwania zapamiętanych danych oraz – w końcowym etapie – przyspieszenie całego procesu.

    Kodowanie

    Skuteczne zakodowanie informacji w umyśle odbywa się dzięki wytworzeniu sieci powiązań i struktur pomiędzy poszczególnymi elementami. Znacznym ułatwieniem może być także rozbicie materiału na mniejsze, łatwiejsze do zapamiętania partie lub wytworzenie skojarzeń o synestetycznym charakterze – zakodowania słów lub liczb z pomocą informacji dostarczanych przez inne zmysły, takich jak obrazy czy dźwięki.

    Odzyskiwanie

    Kolejnym etapem w nauce skutecznego zapamiętywania jest wypracowanie efektywnej struktury wydobywania zgromadzonych danych z pamięci. Ich uporządkowanie i późniejsze odzyskanie ułatwić mogą sposoby takie jak wspomniana wcześniej metoda loci.

    Przyspieszenie

    Ostatnim stadium udoskonalania pamięci jest przyspieszenie całego procesu kodowania i wydobywania nowych informacji. U najbardziej sprawnych mnemonistów zajmuje on zaledwie kilka sekund.

    Alternatywna teoria dotycząca mnemonistów dowodzi, że ich fenomenalna pamięć może być kwestią wrodzoną, niewymagającą lat praktyki i stosowania rozmaitych trików usprawniających zapamiętywanie. Jako przykład podawani są często synesteci, u których bodźce jednego rodzaju wywołać mogą doznania typowe dla innego zmysłu. Badania wykazują, że niektóre struktury mózgu są u nich odmienne, dzięki czemu mają oni wrodzoną przewagę w kwestii pamięci, w porównaniu z pozostałymi ludźmi. Inną grupą, której wrodzone zdolności zapamiętywania przywoływane są na poparcie wspomnianej teorii są sawanci, czyli osoby upośledzone umysłowo, wykazujące jednocześnie cechy geniusza. Wielu naukowców podważa jednak powyższe przykłady, powołując się na ich pełen spekulacji charakter, nie poparty badaniami wykonanymi w odpowiednich warunkach laboratoryjnych. Kwestia pochodzenia niezwykłych zdolności mnemoników pozostaje zatem przedmiotem otwartej debaty.

     

    Bibliografia:

    Bower, G. (1970) Analysis of a Mnemonic Device. American Scientist. Vol. 58. str. 496-510

    Ericsson, K., Delaney, P., & Weaver, G. (2004). Uncovering the structure of a memorist’s superior “basic” memory capacity.Cognitive Psychology, 49 (3), str. 191-237.

    Neumann, N. (2010). The Mind of the Mnemonists: An MEG and Neuropsychological Study of Autistic Memory Savants. Behavioural Brain Research, 215 (1), str. 114-121.

    Yaro, C., Ward, J. (2007). Searching for Shereshevskii: What is superior about the memory of synaesthetes? Quarterly Journal of Experimental Psychology, 60 (5), str. 681-695.

    powrót
    Magdalena Leśniak

    Magdalena Leśniak