Blog

SORTOWANIE WG DATY OCENY AUTORA
  • Jak radzić sobie ze stresem?

    Data publikacji: 2014-07-09 powrót

    Techniki radzenia sobie ze stresem dotyczą długotrwałego napięcia, prowadzącego do permanentnego podwyższenia tzw. hormonów stresu w organizmie ludzkim. O ile ich krótkotrwałe oddziaływanie ma charakter pozytywny – stymuluje mózg i ciało do szybszej i efektywniejszej pracy – to w postaci długotrwałej stanowią one poważne zagrożenie dla zdrowia fizycznego i psychicznego. Wpływają na degeneracje tkanek, rozwój groźnych dla życia chorób, zaburzeń psychicznych i uzależnień.(Djuric Z., Bird C.E. i in., 2008)

    Jedna z metod, nosząca miano modelu transakcyjnego, została opracowana przez Richarda Lazarusa i Susan Folkman w 1984 roku. Model ten jako źródło stresu wskazuje zaburzenie równowagi pomiędzy potrzebami, a zasobami lub napięcie psychiczne, oceniane jako zagrażające dobrostanowi. Stres nie jest więc bezpośrednią reakcją na sam czynnik stresujący, ale wynika z procesów poznawczych – oceny i zrozumienia danej sytuacji. Kluczowe znaczenie ma w tym wypadku kontekst sytuacyjny oraz relacja jednostki z otoczeniem. Wedle tej teorii, bodźce dotychczas wprowadzające nas w stan zdenerwowania, po przyjęciu odpowiedniej perspektywy, mogą być postrzegane w sposób pozytywny, a nawet motywujący.

    Inną techniką radzenia sobie ze stresem jest „zaszczepienie odporności” przeciwko stresorom, których wystąpienie jesteśmy w stanie przewidzieć w przyszłości. Badania nad zastosowaniem technik poznawczo-behawioralnych prowadzone były przez wielu specjalistów (Beech, Burns, Sheffield, 1982; MacDonald, Kuiper, 1983; Meichenbaum, Cameron, 1983). Ten typ strategii prewencyjnej określany jest często mianem treningu odporności na stres. Składa się z trzech etapów, mających na celu utrwalenie w świadomości innej niż pierwotna reakcji na stres. Na etapie pierwszym dostarczane są informacje o wywołującej napięcie sytuacji oraz o tym, jak ludzie radzą sobie z tego typu zagrożeniem. Etap drugi polega na powtarzaniu afirmacji, które sprzyjają skutecznej adaptacji. Przykładowo – przed wizytą u dentysty możemy powtarzać sobie, że czekający nas zabieg borowania zębów zawsze jest trochę bolesny i nie powinniśmy się z tego powodu martwić. Na etapie trzecim, podczas powtarzania afirmacji, jednostka narażona jest na działanie różnego rodzaju stresorów, grożących fizycznym lub psychicznym dyskomfortem. Dzięki ostatniej fazie treningu uczymy się efektywnie wykorzystywać poznane wcześniej metody neutralizowania stresu. (Butcher, Carson i in., 2005)

    Inne popularne sposoby, takie jak różnorodne techniki relaksacyjne, medytacja czy z metoda biologicznego sprzężenia zwrotnego, przebadane zostały przez zespół kanadyjskich naukowców w 1999 roku. Prace badawcze prowadzone były na grupie pacjentów chorujących na nadciśnienie.

    W rezultacie, za najefektywniejszą metodę uznano zindywidualizowaną wieloelementową terapię poznawczo-behawioralną, obejmującą m.in. zwiększenie świadomości pacjenta w odniesieniu do czynników stresujących i reakcji organizmu na stres, rewaluację negatywnych wydarzeń z przeszłości oraz trening umiejętności komunikacyjnych (np. asertywności; terapię małżeńską).

    Wprawdzie technika ta nie zapobiega wystąpieniu nadciśnienia u zdrowych osób, jednak u pacjentów cierpiących już na to schorzenie (spowodowane w dużej mierze przez doświadczany na co dzień stres) wpływa na polepszenie stanu zdrowia i znaczące obniżenie ciśnienia krwi. (Spence, Barnett i in. 1999)

    Jeżeli czujemy, że samodzielnie nie jesteśmy w stanie poradzić sobie ze stresem, to najlepszym rozwiązaniem będzie jak najszybsze zgłoszenie się po pomoc do wykwalifikowanego specjalisty. Błyskawiczna interwencja uchroni nasze zdrowie i sprawi, że odzyskamy poczucie kontroli nad własnym życiem.

     

    Literatura:

    Butcher, J.N., Carson, R.C., Mineka, S. (2005) Psychologia zaburzeń, GWP, Gdańsk. Str. 242-246

    Djuric, Z., Bird, C.E., Furumoto-Dawson, A., Rauscher, G.H., Ruffin, M.T., Stowe, R.P., Tucker, K.L., Masi, C.M. (2008). Biomarkers of Psychological Stress in Health Disparities Research. Open Biomark 1 (Jan). Str 7-19.

    Lazarus, R.S., Folkman, S. (1984). Stress, Appraisal and Coping. New York: Springer.

    Spence, J.D., Barnett, P.A., Linden, W., Ramsden, V., Taenzer, P. (1999). Lifestyle modifications to prevent and control hypertension. 7. Recommendations on stress management. Canadian Hypertension Society, Canadian Coalition for High Blood Pressure Prevention and Control, Laboratory Centre for Disease Control at Health Canada, Heart and Stroke Foundation of Canada. Canadian Medical Association Journal 160 (9 Suppl). Str. 46–50

    powrót
    Magdalena Leśniak

    Magdalena Leśniak

    Oceń:
    RSS