Blog

SORTOWANIE WG DATY OCENY AUTORA
  • Jak powstają fałszywe wspomnienia?

    Data publikacji: 2014-08-21 powrót

    Ludzie zazwyczaj wierzą, że ich wspomnienia są prawdziwe. Jest to niezwykle ważne dla osobistego poczucia tożsamości. Przy odpamiętywaniu zdarzeń z przeszłości samowiedza i pamięć autobiograficzna stanowią dla jednostki swego rodzaju bazę.

    Pamięć autobiograficzna zwykle nie podlega dużym przekształceniom, jest wiarygodna jeśli chodzi o przebieg i sens danych wydarzeń. Bywa jednak nieprecyzyjna w odtwarzaniu szczegółów sytuacji (Jagodzińska, 2008).

    Czasami zdarza się również, że pamiętamy sytuacje, które nigdy nie miały miejsca. Jak do tego dochodzi?

    Na powstawanie fałszywych wspomnień wpływ ma wiele różnych czynników. Bardzo ważna jest indywidualna ocena prawdopodobieństwa zaistnienia danej sytuacji w przeszłości (Pezdek i Hodge, 1999, Hyman, 1999). Jeżeli po wstępnej ocenie osoba uzna zdarzenie za prawdopodobne, może powiązać je z sytuacjami, które wystąpiły naprawdę.

    W tym rozumieniu można wnioskować, że wspomnienia tego typu są w pewien sposób powiązane z prawdziwymi. Jednostka wyobraża sobie daną sytuację wplatając w nią fragmenty prawdziwych doświadczeń.

    Czasami sytuacja może być też odwrotna, kiedy to prawdziwe sytuacje zostają „wzbogacone” o fałszywe szczegóły. W jeden z tych dwóch sposobów dochodzi do błędu w rozpoznaniu źródeł informacji i wytwarza się przekonanie, że pojawiające się wyobrażenie jest rzeczywistym wspomnieniem (Hyman i Pentland, 1996).

    Niektóre teorie wyjaśniające zjawisko powstawania fałszywych wspomnień zwracają również uwagę na spadek zdolności monitorowania źródła napływających informacji oraz szczególnego rodzaju nastawienie (Nęcka, Orzechowski, Szymura, 2008).

    Wielu badaczy szukało odpowiedzi na pytanie, czy możliwe jest odróżnienie wspomnień fałszywych od prawdziwych. Okazuje się, że czasem opisy nieprawdziwych sytuacji są tak spójne i przemawiające, że nie sposób odróżnić je od historii, które miały miejsce naprawdę, Zwykle jednak wspomnienia fałszywe mają gorszą strukturę logiczną oraz mniejszą liczbę detali percepcyjnych. Opisy wspomnień prawdziwych są natomiast bardziej bogate w słowa oraz szczegóły. (Pezdak i Taylor, 2000).

     

    Literatura:

    Prezdek, K., Hodge, D. (1999). Planting false childhood memories. W: Jagodzińska, M. (2008). Psychologia pamięci. Badania, teorie, zastosowania. Gliwice: Wydawnictwo Helion.

    Hyman, I. E. (1999). Creating false autobiographical memories: Why people believe their memory errors. W: Jagodzińska, M. (2008). Psychologia pamięci. Badania, teorie, zastosowania. Gliwice: Wydawnictwo Helion.

    Hyman, I. E., Pentland, J. (1996). The role of mental imagery in the creation of false childhood memories. W: Jagodzińska, M. (2008). Psychologia pamięci. Badania, teorie, zastosowania. Gliwice: Wydawnictwo Helion.

    Jagodzińska, M. (2008). Psychologia pamięci. Badania, teorie, zastosowania. Gliwice: Wydawnictwo Helion.

    Nęcka N., Orzechowski J., Szymura B. (2008). Psychologia poznawcza. Warszawa: Wydawnictwo naukowe PWN, s. 409 – 413.

    Pezdek, K., Taylor, J. (2000). Disciminating between accounts of true and false events. W: Jagodzińska, M. (2008). Psychologia pamięci. Badania, teorie, zastosowania. Gliwice: Wydawnictwo Helion.

    powrót
    Magdalena Leśniak

    Magdalena Leśniak

    Oceń:
    RSS