Blog

SORTOWANIE WG DATY OCENY AUTORA
  • Jak mózg reaguje na stres?

    Data publikacji: 2014-07-08 powrót

    Mózg jest organem odgrywającym kluczową rolę w postrzeganiu i reagowaniu na stres. Fundamentem do zrozumienia całego procesu jest uświadomienie sobie w jaki sposób działa ludzki umysł. Pomiędzy jego poszczególnymi obszarami zachodzi nieustanna, wielostronna komunikacja, pozwalająca na sprawne odbieranie i przetwarzanie bodźców, odbieranych przez receptory. Ze względu na złożoność przebiegu reakcji ciężko jest jednoznacznie określić za który jej etap odpowiedzialne są dane struktury mózgu. Informacja o wystąpieniu sytuacji stresowej przekazywana jest błyskawicznie pomiędzy poszczególnymi elementami sieci neuronów. Dociera ona m.in. do hipokampa, amigdali, podwzgórza oraz innych istotnych obszarów. (Ulrich-Lai, Herman, 2009)

    O ile krótkotrwałe oddziaływanie tzw. hormonów stresu może w niektórych sytuacjach wywoływać pozytywne skutki, to ich długoterminowy wpływ ma wysoce szkodliwy charakter. Podwyższony poziom kortyzolu i katecholamin m.in. podnosi ciśnienie krwi, niszczy tkankę mięśniową, zakłóca funkcjonowanie układu odpornościowego i zaburza zdrowie psychiczne. (Carson, 2013)

    Wywołana przez nadprodukcję kortyzolu nadmierna stymulacja komórek nerwowych prowadzi do osłabienia ich prawidłowego działania, a ostatecznie nawet do całkowitej degeneracji. Mechanizm ten można zobrazować na przykładzie domowego komputera. Uruchomienie zbyt wielu aplikacji w tym samym momencie spowoduje początkowo znaczące spowolnienie działania systemu. Jeśli do listy zadań będziemy dołączać kolejne programy, to urządzenie zawiesi się całkowicie, uniemożliwiając nam wykonanie jakiegokolwiek ruchu. W skrajnej sytuacji możemy w ten sposób sprowokować nagłe wyłączenie maszyny i utratę cennych danych.

    W przypadku mózgu nie grozi nam wprawdzie całkowita awaria, jednak trwałe pogorszenie neuroplastyczności i obniżenie wydajności przewodzenia synaptycznego stanowią realne zagrożenie. Nadmierna stymulacja niektórych rejonów, przy jednoczesnym nie wykorzystywaniu innych, prowadzi do wystąpienia trwałych zmian w strukturze neuronów. W efekcie niektóre połączenia pomiędzy synapsami ulegają całkowitemu zanikowi, przez co mózg nie jest w stanie sprawnie przekazywać i kodować informacji. W ten sposób upośledzony może zostać m.in. hipokamp, odpowiedzialny za pamięć długotrwałą. (Sousa, Lukoyanov i in., 2000)

    Pod wpływem długotrwałego stresu ucierpi również działanie naszej pamięci roboczej oraz umiejętność planowania i przewidywania konsekwencji podejmowanych działań. Dokonujemy błędnego osądu sytuacji, postępujemy pochopnie i impulsywnie. Wszystko to spowodowane jest zanikiem połączeń nerwowych w korze przedczołowej. (Radley, Sisti i in., 2004).

    Przytoczone powyżej przykłady dowodzą, że stres ma destrukcyjne działanie na cały organizm ludzki. Również mózg nie jest w tym wypadku wyjątkiem. Jeśli chcemy cieszyć się dobrym zdrowiem psychicznym i fizycznym do najpóźniejszych lat, to powinniśmy – w miarę możliwości – unikać stresujących sytuacji w codziennym życiu. Ich całkowite wyeliminowanie jest niestety niemożliwe, dlatego też równie ważna jest nauka radzenia sobie z napięciem i niezwłoczne neutralizowanie jego negatywnych skutków.

     

    Literatura:

    Carlson, N. R. (2013). Physiology of Behavior. Pearson. Str. 602–606.

    Sousa N., Lukoyanov, N.V., Madeira, M.D., Almeida, O.F., Paula-Barbosa, M.M. (2000).

    Reorganization of the morphology of hippocampal neurites and synapses after stress-induced damage correlates with behavioral improvement. Neuroscience, 97(2), str. 253-66.

    Radley, J.J., Sisti, H.M., Hao, J., Rocher, A.B., McCall, T., Hof, P.R., McEwen, B.S., Morrison, J.H. (2004). Chronic behavioral stress induces apical dendritic reorganization in pyramidal neurons of the medial prefrontal cortex. Neuroscience, 125 (1), str. 1–6.

    Ulrich-Lai, Y. M., Herman, J. P. (2009). Neural regulation of endocrine and autonomic stress responses. Neuroscience, 10 (6), str. 397–409

    powrót
    Magdalena Leśniak

    Magdalena Leśniak