Blog

SORTOWANIE WG DATY OCENY AUTORA
  • Czym jest pamięć naocznych świadków?

    Data publikacji: 2014-04-14 powrót

    Czy nasza pamięć zawsze jest wiarygodna i nigdy nas nie zwodzi? Czy jesteśmy w stanie z całkowitą pewnością odtworzyć przebieg sytuacji, która przytrafiła nam się w przeszłości? Wielu przestępstw nie dałoby się udowodnić bez zeznań przypadkowych świadków, ale na ile możemy wierzyć w ich historie?

    Uzyskanie jak najwierniejszych opisów konkretnych zdarzeń jest ważne w życiu codziennym i zawodowym, jednak szczególnej istotności nabiera w przypadku zeznań świadków. Od prawidłowego odpamiętania przebiegu wydarzeń w trakcie przesłuchań zależy często ludzkie zdrowie lub życie. Z tego powodu dąży się do uzyskania jak najwyższej zgodności zeznań z rzeczywistymi zdarzeniami.

    Wymieniać można wiele czynników, które zaburzają zdolności zapamiętywania i odpamiętywania przebiegu sytuacji, a co za tym idzie, zmniejszają wiarygodność świadków.

    Zapamiętywaniu przestępstw, takich jak m.in. włamanie, wypadek czy zabójstwo towarzyszą silne emocje, które mają bardzo duży wpływ na nasze zdolności przyswajania informacji. Przede wszystkim powodują one wybiórcze zapamiętywanie zdarzenia. Niektóre elementy pamiętane są bardzo dobrze, inne natomiast prawie wcale (Loftus, 1996).

    Znaczenie ma również pamięć źródła informacji. Istotność kontekstu przyswajania informacji jest znacznie większa w wypadku pamięci zdarzeń niż wiedzy ogólnej. Jest więc możliwe, że świadek myli to, co faktycznie widział z tym, co mu zasugerowano (Nęcka, Orzechowski, Szymura, 2008).

    Względnie łatwo jest także połączyć fakty dotyczące zdarzenia, w którym uczestniczyliśmy z faktami, które zostały wywnioskowane w późniejszym wspominaniu i opracowywaniu całej sytuacji. Zjawisko to nosi nazwę efektu dezinformacji. W ten specyficzny stan może bezwiednie wprowadzić świadka nawet osoba prowadząca przesłuchanie. Niezwykle ważne jest więc, aby pytania zadawane były w możliwie neutralny i niesugestywny sposób.

    W badaniach Loftus i Palmer (1974) udowodniono, że użycie słowa „roztrzaskanie” lub „zderzenie” w pytaniu o stłuczkę dwóch samochodów miało olbrzymi wpływ na opisywaną później, dokładnie tę samą sytuację. Świadkowie, którym zadano pytanie o „rozstrzaskanie się” pojazdów nie tylko oceniali prędkość samochodów jako wyższą, ale także znacznie częściej twierdzili, że w miejscu zdarzenia obecne było rozbite szkło. W rzeczywistości szkła tam jednak nie było.

    Opracowano techniki prowadzenia rozmów ze świadkami, dzięki którym możemy minimalizować powyższe czynniki. Należy jednak pamiętać, że ludzie mają tendencję do przeceniania swojej pamięci epizodycznej. Mimo że z reguły prawidłowo oceniamy swoją pamięć semantyczną, to większość z nas nie potrafi poprawnie ocenić własnej pamięci zdarzeń (Perfect i Hollins, 1969).

     

    Literatura:

    Perfect, T. J., Hollins, T. S. (1996). Predictive feeling of knowing judgements and postdictive confidence judgements in eyewitness memory and general knowledge. W: Nęcka N., Orzechowski J., Szymura B. (2008). Psychologia poznawcza. Warszawa: Wydawnictwo naukowe PWN, s. 409 – 413.

    Loftus, E. F. (1996). Memory distortion and false memory creation. W: Nęcka N., Orzechowski J., Szymura B.  Psychologia poznawcza. Warszawa: Wydawnictwo naukowe PWN, s. 409 – 413.

    Loftus, E. F., Palmer, J. C. (1974). Reconstruction of automobile destruction. An example of the interaction between language and memory. W: Nęcka N., Orzechowski J., Szymura B.  Psychologia poznawcza. Warszawa: Wydawnictwo naukowe PWN, s. 409 – 413.

    Nęcka N., Orzechowski J., Szymura B. (2008). Psychologia poznawcza. Warszawa: Wydawnictwo naukowe PWN, s. 409 – 413.

    powrót