Blog

SORTOWANIE WG DATY OCENY AUTORA
  • Czym jest hipermnezja?

    Data publikacji: 2015-01-30 powrót

    Pierwszy dzień szkoły to dla wielu z nas stosunkowo mgliste wspomnienie, kojarzące się z ogólnym podenerwowaniem, wymieszanym z ekscytacją. Możliwe, że w naszej pamięci zachowały się również pojedyncze sceny z uroczystego apelu czy rozmowa z naszym nowym kolegą z ławki. Osoby dotknięte syndromem HSAM (ang. highly superior autobiographical memory) będą natomiast w stanie opisać szczegółowo wygląd swojej szkolnej wyprawki, twarze nowych towarzyszy z klasy, strój wychowawcy, a nawet panującą za oknem pogodę.

    Syndrom HSAM, określany także mianem hipermnezji, przywodzi na myśl określenie „pamięć absolutna”. Doświadczające go osoby cechują się wybitną pamięcią autobiograficzną – w niemalże nieograniczonym stopniu są one w stanie odtworzyć wydarzenia z przeszłości, już od czasów wczesnego dzieciństwa. Bez problemu są w stanie wrócić pamięcią do konkretnego dnia i opisać go w niebywale szczegółowy sposób.

    Badania dowiodły, że hipermnezja ograniczona jest jednak w przeważającej mierze do przeżyć autobiograficznych, za przechowywanie których odpowiada pamięć epizodyczna. Poddani testom pacjenci nie byli w stanie użyć swoich niesamowitych zdolności zapamiętywania do przyswojenia informacji o innym charakterze, jak ma to miejsce w przypadku mnemoników czy sawantów, wykorzystujących głównie pamięć semantyczną.

    Do tej pory naukowcom nie udało się określić przyczyn występowania hipermnezji. U niektórych osób pojawia się ona w trakcie hipnozy lub przeżyć z pogranicza śmierci, niezwykle rzadko występuje u osób całkowicie świadomych. Dotychczas oficjalnie rozpoznano i potwierdzono około 20 przypadków. Bohaterką pierwszego z nich była amerykanka, Jill Price, która potrafi przywołać w pamięci szczegóły każdego dnia swojego życia, począwszy od czternastych urodzin. W 2006 roku jej historia omówiona została na łamach pisma Neurocase. Kobieta poddana została szczegółowym badaniom, próbującym wyjaśnić genezę syndromu HSAM. Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI) wykazało powiększenie płata skroniowego oraz jądra ogoniastego pacjentki. Oba wymienione rejony mózgu odpowiedzialne są za naszą pamięć – hipokamp, zlokalizowany w płacie skroniowym, odpowiada za pamięć deklaratywną (o miejscach i wydarzeniach), natomiast jądro ogoniaste odpowiedzialne jest za pamięć proceduralną (nabywaną przez doświadczenie) i procesy uczenia się.

    Badacze zdefiniowali także dwa kryteria, na podstawie których zdiagnozować można syndrom hipermnezji. Pierwszym z nich tzw. ultraintrowertyczność, czyli skłonność do poświęcania znacznej ilości czasu na rozmyślanie o sobie i swojej przeszłości, w porównaniu z innymi ludźmi. Drugim czynnikiem jest zdolność do przywoływania najdrobniejszych szczegółów z własnej przeszłości – wspomnienia pacjentów są niebywale drobiazgowe.

    Hipermnezja może wydawać się na pierwszy rzut oka zdolnością godną superczłowieka, którą chciałby posiadać każdy z nas. Czy jednak na pewno ma ona wyłącznie pozytywne strony?

    Z wielu powodów nasz mózg wypiera niektóre zdarzenia z pamięci. Tego typu mechanizm obronny chroni nas przed nieustannym powracaniem pamięcią do traumatycznych wydarzeń z przeszłości.

    Śmierć członka rodziny, wypadek samochodowy lub poważny kryzys w życiu zawodowym – czy na pewno każdego dnia chcielibyśmy rozpamiętywać wydarzenia o podobnym charakterze, z taką samą intensywnością? Nie bez powodu nasz umysł stopniowo rozmywa je w naszej pamięci.

     

    Biografia:

    Parker, E., Cahill, L., & McGaugh, J. (2006). A Case of Unusual Autobiographical Remembering Neurocase, 12 (1), 35-49

    powrót
    Magdalena Leśniak

    Magdalena Leśniak