Blog

SORTOWANIE WG DATY OCENY AUTORA
  • Czy nieprzespane noce można odespać?

    Data publikacji: 2014-03-10 powrót

    Specjaliści radzą, by każdej nocy spać od 7 do 8 godzin, jednak w dzisiejszych czasach bardzo wiele osób nie stosuje się do tych zaleceń. Przez nadmiar obowiązków w tygodniu ograniczamy sen do 5 lub 6 godzin, starając się niedobór snu uzupełnić w weekend. W związku z tym w piątek i sobotę śpimy np. 10 godzin, po to, aby nadrobić zaległości i „naładować baterie” na nadchodzący tydzień.

    Czy  jednak strategia taka jest skuteczna? Postanowili się o tym przekonać badacze z Penn State University College of Medicine, przeprowadzając eksperyment symulujący opisany powyżej wzór zachowania w laboratorium (Pejovic i in., 2013). W ich badaniach wzięło udział 30 zdrowych dorosłych, których ilość snu kontrolowano przez 13 kolejnych dni. Przez pierwsze 4 dni osoby badane spały po 8 godzin, tak aby można było zmierzyć ich funkcjonowanie przy optymalnej ilości snu. Następnie przez 6 kolejnych nocy badani spali po 6 godzin, co można uznać za ilość snu typową dla wielu pracujących, zajętych osób. Wreszcie przez ostatnie 3 dni osobom pozwolono spać po 10 godzin, dając im okazję do nadrobienia straconych godzin snu.

    Podczas eksperymentu wielokrotnie mierzono poziom senności badanych, funkcjonowanie ich uwagi, nasilenie procesów zapalnych w organizmie (mierzonych za pomocą analizy stężenie interleukiny 6 we krwi będącej markerem procesów zapalnych) oraz poziom hormonu stresu  (kortyzolu) we krwi. Warto dodać, że inne badania wykazały, że niedobór snu związany jest z nasileniem procesów zapalnych w organizmie oraz wzrostem poziomu kortyzolu.

    Co się okazało? Jak można się było spodziewać, powtarzający się niedobór snu spowodował wzmożoną senność, problemy z uwagą, nasilenie procesów zapalnych oraz podwyższony poziom kortyzolu. Nadrobienie zaległości związanych ze snem przywróciło większość wskaźników do normy, jednak po nieprzespanych nocach pozostał ślad w postaci pogorszenia uwagi. Zatem po przespaniu 10 godzin przez dwie noce pod rząd osoby stały się mniej senne oraz zmniejszyło się u nich nasilenie stanów zapalnych i hormonu stresu, natomiast deficyt uwagi pozostał. Nie sprawdzono, po jakim czasie funkcjonowanie uwagi wróciło do normy, jednak musi to być okres dłuższy niż dwa dni.

    Czy nadrabianie zaległości związanych ze snem w weekendy jest zatem nieskuteczne? To zależy. Jak wskazują przywołane badania większości problemów związanych z niedostateczną ilością snu można pozbyć się śpiąc dłużej w weekend. Jeśli sporadycznie zdecydujemy się na ograniczenie snu w tygodniu i odespanie straconych godzin w sobotę i niedzielę, to najprawdopodobniej nic się nie stanie. Jeśli jednak jest to stała strategia, to może się okazać, że nasze funkcjonowanie poznawcze nigdy nie osiągnie optymalnego poziomu. Ponadto wykazano, że przedłużający się niedobór snu ma negatywne zdrowotne konsekwencje takie jak (poza wymienionymi wcześniej, np. obniżoną uwagą i podwyższeniem ilości hormonu stresu): obniżenie nastroju, osłabienie układu odpornościowego, wzmożone łaknienie czy rozregulowanie gospodarki hormonalnej.

      

    Literatura:

    Pejovic, S., Basta, M., Vgontzas, A.N., Kritikou, I., Shaffer, M.L., Tsaoussoglou, M., Stiffler, D., Stefanakis, Z., Bixler, E.O. i Chrousos, G.P. (2013). Effects of recovery sleep after one work week of mild sleep restriction on interleukin-6 and cortisol secretion and daytime sleepiness and performance. American Journal of Physiology - Endocrinology and Metabolism, 305, 890-896.

    powrót
    Alicja Leszczyńska

    Alicja Leszczyńska