Blog

SORTOWANIE WG DATY OCENY AUTORA
  • Co to są fałszywe wspomnienia?

    Data publikacji: 2014-08-05 powrót

    Wspominanie przeszłości stanowi jeden z głównych tematów rozmów. Codziennie w trakcie spotkań rodzinnych, rozmów ze znajomymi, negocjacji z klientami lub z innych powodów próbujemy sobie przypomnieć różne sytuacje.

    Czasem zdarza się, że pamiętamy daną scenę niedokładnie, innym razem natomiast odtwarzamy zdarzenie w najdrobniejszym szczególe. Ale czy sytuacje, które pamiętamy, faktycznie miały miejsce?

    Otóż okazuje się, że czasem pamiętamy – lub raczej wydaje nam się, że pamiętamy – rzeczy, które w ogóle nie miały miejsca.

    W mediach głośno jest o przypadkach wspomnień, które nigdy nie miały miejsca. Musimy jednak odróżniać je od świadomego kłamstwa. Ich autorzy są bowiem przekonani, że faktycznie wydarzyły się one w rzeczywistości.

    Bardzo znana jest historia Piageta, który przez długie lata zachował w pamięci wspomnienie sytuacji, w której waleczna opiekunka ratuje go przed porwaniem. Po wielu latach kobieta przyznała się do zmyślenia całej opowieści w celu zyskania hojnej nagrody (Loftus, 1993).

    Głośna było również o kilkudziesięciu kobietach, które w latach 80 tych ubiegłego wieku zgłosiły na policję, że w dzieciństwie były molestowane seksualnie. Okazało się, że były one ofiarami niekompetentnych psychoterapeutów działających w nowym nurcie terapeutycznym, który zakładał, że przyczyną wielu problemów w życiu dorosłym są doświadczone w dzieciństwie molestowanie seksualne. Wiele z tych spraw latami toczyło się w sądzie (Augustynek, 2006).

    Wielokrotnie sprawdzano, czy w ogóle i na ile możliwe jest wywoływanie fałszywych wspomnień.

    Prowadzono badanie (Hyman, Husband, Billings, 1995, Loftus i Pickrell, 1995, Smith i Loftus, 1996, Pezdek i Hodge, 1999), w którym nieprawdziwe wspomnienia udało się „wszczepić” co piątej osobie dorosłej oraz aż 40% dzieci.

    Dodatkowo, jeśli dorosłe osoby badane proszone były o wyobrażanie sobie przedstawianych scen, liczba osób, którym zaaplikowano wspomnienie podwoiła się (Smith i Loftus, 1996, Prezdek i Hodge, 1999). Uczestnicy eksperymentu mieli dodatkowo całkowitą pewność co do wszczepionych wspomnień. Przekonanie było tak silne, że swojego zdania nie zmienili nawet po wyjaśnieniach osób przeprowadzających eksperyment.

    Badania te jasno pokazują, że wiele osób podatnych jest na sugestie innych i z łatwością dołącza nowe, fałszywe dane do pamięci sytuacji prawdziwych. Jaki jest mechanizm ich powstawania i jak się przed nimi ustrzec? O tym w następnym artykule.

     

    Literatura:

    Augustynek, A. (2006). Czy świadkowie są wiarygodni? Www.psychologia.net.pl

    Loftus, E. F. (1993). The reality of repressed memories. W: Jagodzińska, M. (2008). Psychologia pamięci. Badania, teorie, zastosowania. Gliwice: Wydawnictwo Helion.

    Hyman, I. E., Husband T. H., Billings, F. J. (1995). False memories of childhood experiences. W: Jagodzińska, M. (2008). Psychologia pamięci. Badania, teorie, zastosowania. Gliwice: Wydawnictwo Helion.

    Loftus, E. F., Pickrell, J. E. (1955). The formation of false memories. W: Jagodzińska, M. (2008). Psychologia pamięci. Badania, teorie, zastosowania. Gliwice: Wydawnictwo Helion.

    Prezdek, K., Hodge, D. (1999). Planting false childhood memories. W: Jagodzińska, M. (2008). Psychologia pamięci. Badania, teorie, zastosowania. Gliwice: Wydawnictwo Helion.

    powrót
    Magdalena Leśniak

    Magdalena Leśniak

    Oceń:
    RSS