Blog

SORTOWANIE WG DATY OCENY AUTORA
  • Co to jest pamięć gatunkowa?

    Data publikacji: 2014-08-26 powrót

    Hasło „pamięć” odnosimy najczęściej do zdobytych na przestrzeni lat doświadczeń i wspomnień. Należy jednak pamiętać, że wyróżnić możemy wiele rodzajów pamięci – są to odrębne, ale zintegrowane systemy, dzięki którym umysł ma szansę funkcjonować w prawidłowy sposób. Bardzo ważny, jednak często nieuświadamiany rodzaj pamięci stanowi pamięć gatunkowa. Jest ona pewnego rodzaju przeciwwagą dla pamięci osobniczej, nie jest zależna od indywidualnych doświadczeń jednostki – stanowi swoisty prezent od naszych przodków.

    Pamięć gatunkowa jest wspólna dla całego gatunku – niezależnie od płci czy miejsca występowania. Dzięki niej pewne umiejętności i odruchy posiadamy już od pierwszych godzin życia. Młode ssaki doskonale wiedzą w jaki sposób mogą zdobyć pokarm od swojej matki, tuż po narodzeniu instynktownie kierują się w stronę gruczołów mlecznych. Również ludzkim niemowlętom nieobcy jest odruch ssania.

    Według Z. Włodarskiego (1967) podobnie jak struktury anatomiczne, również struktury czynnościowe przekazywane są z pokolenia na pokolenie. Osobniki z tego samego gatunku są więc nie tylko podobne fizycznie – umaszczenie, kształt i długość dzioba, kończyny przystosowane do szybkiego biegu etc. – ale także pod względem zachowania. Określonego rodzaju bodźce wywołują konkretne reakcje, bez konieczności uczenia się danych schematów. Pamięć gatunkowa jest więc niezależna od życiowych doświadczeń i bodźców odbieranych aktualnie z otaczającego nas świata.

    U wszystkich gatunków odgrywa ona bardzo istotną rolę – umożliwia zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, zanim jednostka przyswoi sobie pewne schematy działania, dzięki funkcjonowaniu pamięci osobniczej. Sytuacja, w której podstawowe czynności, takie jak zdobycie pokarmu czy budowa schronienia, wymagałyby każdorazowo nauki empirycznej ze strony jednostki, byłaby niebezpieczna nie tylko dla danego przedstawiciela gatunku, ale również dla całej populacji. Nauka nie zawsze jest procesem szybkim i efektywnym, w wielu wypadkach prawdopodobnie kończyłaby się śmiercią głodową młodego osobnika lub upolowaniem przez sprytniejszego drapieżnika.

    Warto wspomnieć, że pamięć gatunkowa jest bardziej istotna dla zwierząt niż ludzi, gdyż stanowi zaledwie podstawę do dalszej nauki i rozwoju pamięci osobniczej. Pamięć gatunkowa jest stereotypowa, charakteryzuje się niewielką zmiennością. Osobnicza natomiast jest niezwykle plastyczna, daje niemal nieograniczone możliwości rozwoju zachowań.

     

    Literatura:

    Włodarski Z. (1967): Czym jest pamięć?, PZWS, Warszawa, s.30

    powrót
    Magdalena Leśniak

    Magdalena Leśniak